مرکز تحقیقات بیماری‌های شغلی و طب کار دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ پیوند پژوهش با نیازهای صنعت و سلامت نیروی کار

به گزارش روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران، بازدید از مرکز تحقیقات بیماری‌های شغلی و طب کار دانشگاه علوم پزشکی تهران با حضور دکتر رامین کردی، معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه، دکتر محمدرضا منظم اسماعیل‌پور، مشاور اجرایی معاونت تحقیقات و فناوری، تیم کارشناسی همراه از این معاونت و جمعی از اعضای پژوهشی مرکز برگزار شد. در این بازدید، دکتر رامین مهرداد، رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های شغلی و طب کار، ضمن معرفی تاریخچه، ساختار و ظرفیت‌های مرکز، گزارشی از فعالیت‌ها، دستاوردها، طرح‌های پژوهشی و برنامه‌های مرتبط با توسعه همکاری‌های بین‌بخشی ارائه کرد.

دکتر مهرداد در تشریح رویکرد مرکز گفت، از زمان تأسیس مرکز در سال ۱۳۸۸، برقراری ارتباط مؤثر با صنایع و شناسایی و رفع مسائل و نیازهای آن‌ها از محورهای مورد توجه بوده است. بر همین اساس، در شکل‌گیری شورای پژوهشی مرکز نیز از ظرفیت متخصصان و مدیران خارج از محیط دانشگاهی استفاده شده تا زمینه برای انجام پژوهش‌های کاربردی و پاسخ‌گویی به مسائل واقعی محیط‌های کاری فراهم شود.

رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های شغلی و طب کار با اشاره به اهمیت انجام پژوهش‌های مسئله‌محور، بر ضرورت توجه به کیفیت مطالعات و قابلیت استفاده از نتایج آن‌ها تأکید کرد. به گفته وی، پژوهش زمانی می‌تواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد که علاوه بر تولید دانش، به حل مسائل مشخص در صنعت و حوزه سلامت شغلی منجر شود. در همین راستا، مرکز طی سال‌های فعالیت خود مجموعه‌ای از طرح‌های پژوهشی مصوب را اجرا کرده و از داده‌های حاصل از همکاری با صنایع در انجام مطالعات و پایان‌نامه‌های تخصصی بهره برده است.

بخش دیگری از این ارائه به سابقه همکاری مرکز با صنایع بزرگ و سازمان‌های مرتبط با حمل‌ونقل اختصاص داشت. دکتر مهرداد به اجرای طرح‌های معاینات سلامت کارکنان شرکت سایپا و همکاری با وزارت راه در زمینه نظارت بر مراکز معاینات سلامت رانندگان اشاره کرد. این فعالیت‌ها، علاوه بر فراهم‌کردن زمینه اجرای پژوهش‌های مبتنی بر داده‌های سلامت شغلی، در تأمین بخشی از منابع موردنیاز مرکز و توسعه زیرساخت‌های آن نیز نقش داشته‌اند.

در ادامه، فعالیت‌های مرکز در حوزه ارزیابی سلامت شغلی کارکنان راه‌آهن و راهبران قطارهای شهری تشریح شد. بر اساس گزارش ارائه‌شده، مرکز در تدوین راهنماها و دستورالعمل‌های مرتبط با ارزیابی سلامت جسمی و روانی پیش از استخدام و حین خدمت مشارکت داشته است. همچنین، در همکاری با راه‌آهن، موضوع ارزیابی شرایط بازگشت به کار کارکنانی که در طول خدمت دچار بیماری، جراحی یا سانحه شده‌اند، مورد توجه قرار گرفته است. در حوزه حمل‌ونقل ریلی شهری نیز راهنماهایی برای ارزیابی سلامت راهبران قطارهای برقی تهیه شده است.

دکتر مهرداد همچنین به یکی از محورهای مهم فعالیت‌های مرکز در زمینه اخلاق حرفه‌ای در ارائه خدمات سلامت شغلی اشاره کرد. تدوین «راهنمای اخلاق حرفه‌ای ارائه خدمات سلامت شغلی در ایران» از جمله طرح‌های پژوهشی معرفی‌شده در این جلسه بود. این راهنما با هدف توجه بیشتر به ملاحظات اخلاقی در خدمات سلامت شغلی و صیانت از محرمانگی اطلاعات پزشکی کارکنان تهیه شده است؛ موضوعی که در فرایند انجام معاینات شغلی و مدیریت پرونده‌های سلامت نیروی کار اهمیت ویژه‌ای دارد.

در بخش دیگری از ارائه، همکاری‌های مرکز با صنایع و ظرفیت توسعه طرح‌های مشترک مطرح شد. دکتر مهرداد با اشاره به مذاکرات و اقدامات انجام‌شده در ارتباط با صنعت مس، از بررسی مسائل سلامت شغلی در مجتمع‌های صنعتی و ارائه راهکارهای پیشنهادی برای رفع مشکلات خبر داد. وی همچنین به بازدیدهای میدانی و تهیه گزارش‌های تخصصی برای شناسایی مسائل و تعیین مسیر اقدامات اصلاحی اشاره کرد و بر اهمیت تداوم ارتباط میان دانشگاه و صنعت در اجرای پژوهش‌های کاربردی تأکید داشت.

توسعه خدمات تخصصی سلامت و استفاده از ظرفیت‌های موجود برای پشتیبانی از فعالیت‌های پژوهشی نیز از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این بازدید بود. رئیس مرکز با اشاره به فعالیت کلینیک طب کار، توضیح داد که این مجموعه در تأمین بخشی از داده‌های موردنیاز پژوهش‌ها و پشتیبانی مالی از برخی فعالیت‌های مرکز نقش دارد. وی همچنین به ظرفیت ایجادشده برای گردآوری داده‌های معاینات بدو استخدام و امکان پیگیری طولانی‌مدت وضعیت سلامت افراد اشاره کرد؛ ظرفیتی که می‌تواند در مطالعات آینده‌نگر سلامت شغلی و بررسی تغییرات وضعیت سلامت در طول زمان مورد استفاده قرار گیرد.

در ادامه جلسه، دکتر مهرداد به برخی چالش‌های مرکز، از جمله محدودیت نیروی انسانی پژوهشی و ضرورت تقویت ظرفیت‌های تخصصی اشاره کرد. وی همچنین بر اهمیت تناسب شاخص‌های ارزیابی عملکرد با مأموریت، امکانات و منابع مراکز تحقیقاتی تأکید داشت و توضیح داد که بخش مهمی از فعالیت‌های مرکز بر اجرای طرح‌های کاربردی و پاسخ‌گویی به نیازهای صنعت متمرکز است؛ فعالیت‌هایی که آثار آن‌ها لزوماً در شاخص‌های متعارف تولید مقاله به‌طور کامل منعکس نمی‌شود.

در پایان این بازدید، دکتر رامین کردی، معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران، و اساتید و کارشناسان همراه ضمن تشکر و قدردانی از دکتر رامین مهرداد و اعضای مرکز بابت ارائه گزارش فعالیت‌ها و تشریح دستاوردهای پژوهشی، در راستای بهبود عملکرد مرکز، راهنمایی‌ها و پیشنهادهایی ارائه کردند. در این بخش، بر توجه به ظرفیت‌های علمی و اجرایی مرکز، تقویت ارتباط مؤثر با صنایع، توسعه پژوهش‌های کاربردی و اثرگذار و مستندسازی دستاوردها تأکید شد. همچنین، بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود برای ارتقای فعالیت‌های پژوهشی و افزایش اثربخشی نتایج تحقیقات در حوزه بیماری‌های شغلی و طب کار، از جمله زمینه‌های قابل پیگیری عنوان شد.